Nếu không sửa đường ống nước, gia đình bà Phát khó phát hiện bộ xương còn nguyên áo quần ở công trình phụ, cách lớp gạch nền khoảng 30cm. Gia đình bà Phát sống tại ngôi nhà phường Văn Chương (Hà Nội) song không hiểu sao vợ chồng con cái lần lượt cảm thấy ốm yếu, đến bệnh viện khám nhiều lần không thể tìm được ra bệnh. Ngôi nhà nằm trên 2 mặt ngõ, ngõ bên tay trái là ngõ phụ rộng hơn một mét, vuông góc với nó là ngõ chính, rộng hơn 2m. Cuối năm 2004, đường ống xuống cấp, gia đình thuê thợ sửa, theo thông thường phải sửa ở phía ngõ chính song con trai của ông bà lại nằng nặc đòi sửa theo lối ngõ phụ. Dù thấy trái khoáy, bà Phát vẫn chiều theo. Khi đào được khoảng 30cm ở khu vực công trình phụ, một người thợ thấy một số xương giống như xương ngón tay hiện ra. Đào rộng ra chừng vài chục phân nữa thì cả một bộ hài cốt còn nguyên vẹn lộ ra... Kết quả khám nghiệm cho thấy hài cốt trong tư thế nằm ngửa, tay chân duỗi, ngoài có áo sơ mi cộc tay, quần âu màu đen, toàn bộ quần áo dính bùn đất. Trong túi quần có ví chứa một giấy phép lái xe hạng A1 mang tên Vũ Xuân Trường, trú tập thể Kim Liên, quận Đống Đa cùng 170.000 đồng. Mối hiềm nghi về một vụ giết người phi tang xác được dựng lên. Công an xác định từ ngày 20/7/2002, người nhà của ông Trường đã trình báo chính quyền về sự mất tích bí ẩn của ông. Nạn nhân ra khỏi nhà lúc 23h ngày 16/7/2002, mang theo xe máy Dream Thái màu nho. Giám định pháp y xác định mẩu xương của bộ hài cốt trùng khớp kiểu gene với mẫu tóc của chị ruột ông Trường. Cũng theo kết luận của Viện Khoa học hình sự, trên xương sọ của ông Trường có vết tổn thương, nhiều khả năng tử vong do chấn thương sọ não, thời gian chết hơn 24 tháng. Một cuộc điều tra được mở ra. Các trinh sát toả ra nhiều hướng xác minh các mối quan hệ của nạn nhân Trường, đặc biệt là các khối mâu thuẫn và quan hệ tình ái… Trong những người sống tại đây, Trần Thanh Tùng bị nhiều nghi ngờ nhất. Thông tin từ người bạn gái cũ của ông Trường cho thấy có lần bà đã gặp một thanh niên (ông Trường gọi là cháu nuôi) có đặc điểm giống Tùng. Ngày 20/12/2004, các trinh sát tiếp cận nhà riêng của Tùng tại Quảng Ninh. Tại cơ quan điều tra chỉ sau một vài câu hỏi, Tùng đã khai nhận tội ác man rợ. Năm 1997, Tùng từ Quảng Ninh lên Hà Nội làm thợ hàn, thuê ngôi nhà này. Làm cùng ông Trường nên hắn được nhận làm con nuôi. Một năm sau, cả hai rời công ty nhưng vẫn giữ mối quan hệ thân tình. Khoảng 23h30’ ngày 17/7/2002, ông Trường đến chỗ Tùng chơi thì phát hiện cậu ta đang chuẩn bị sử dụng heroin. Ông giằng lấy gói ma túy, không cho sử dụng và lựa lời khuyên giải. Đáp lại ý tốt này, Tùng đòi trả “thuốc”, dùng vũ lực để cướp lại. Nhân lúc ông Trường sơ ý, anh ta dùng chốt càicửa đánh vào đầu khiến tử vong. Nhằm phi tang tội ác, Tùng cậy gạch lát nền, đào hố chôn xác. Hôm sau, Tùng mua 15kg ximăng trộn cát, đổ bê tông lên mặt hố, rải một lớp nilon lên rồi xếp gạch lát nền lại như cũ. Vài hôm sau, Tùng đem điện thoại và xe máy của nạn nhân đi cầm đồ. Riêng chùm chìa khóa, Tùng dùng để mở cửa vào nhà ông Trường hai lần. Một lần lấy trộm đầu đĩa đi bán được một triệu đồng, lần thứ hai bị cháu ruột ông Trường phát hiện nên bất thành. Tùng vẫn sinh hoạt tại ngôi nhà cho đến cuối tháng 10/2002 bị chủ nhà phát hiện dùng ma túy nên đuổi đi. Khi bị bắt, Tùng đã cưới vợ và có con 6 tháng tuổi. Ngày 16/8/2005, TAND Hà Nội tuyên phạt Tùng án tử hình về tội Giết người và Cướp tài sản, hình phạt tổng hợp là tử hình.

Nhìn Mai khác xa với hình ảnh lưu trong hồ sơ từ 27 năm trước, trinh sát phải xác minh rất kỹ vì sợ nhầm.

Theo hồ sơ của Phòng cảnh sát truy nã (Công an Hà Tĩnh), một ngày cuối tháng 2/1989, Lê Đình Mai, 20 tuổi, trú xã Sơn Tiến, huyện Hương Sơn trên đường đi làm đồng về đã xảy ra mâu thuẫn với Nguyễn Anh Châu (15 tuổi, trú cùng xã).

Bực tức, Mai cầm chiếc đòn gánh tấn công Châu khiến em này tử vong sau hai ngày điều trị tại Bệnh viện Đa khoa huyện Hương Sơn. Biết tin nạn nhân tử vong, Mai trốn khỏi địa bàn, bắt xe vào Đăk Lăk, khởi đầu cho hành trình trốn chạy không chịu đối diện với tội ác suốt 27 năm.

Lê Đình Mai. Ảnh: Đức Hùng

Sau 9 năm truy tìm bất thành, năm 1998, cảnh sát lập chuyên án, ra lệnh truy nã đối với Mai. Nhiều thế hệ cán bộ điều tra tiếp nối truy tìm hung thủ. Trinh sát phát hiện, ngày mới vào Tây Nguyên, ông ta liên tục thay đổi chỗ ở, sau đó xuống Vũng Tàu, Bình Phước làm thợ xây, cửu vạn kiếm kế sinh nhai.

Tới đâu, Mai cũng kiệm lời, làm việc rất chăm chỉ. Được vài năm, cảm thấy an toàn, kẻ dùng đòn gánh đánh chết người xuống TP HCM lập nghiệp.

Mai làm lại chứng minh nhân dân dưới tên giả Lê Văn Công, sinh năm 1970, trú Hà Tĩnh. Tích góp được tiền, Mai mua nhà ở huyện Hóc Môn, lập gia đình. Hai vợ chồng kinh doanh đá lạnh cung cấp cho các nhà hàng, kinh tế đầy đủ.

Mai qua mặt cảnh sát khi làm lại chứng minh nhân dân với tên Lê Văn Công. Ảnh:Đức Hùng

Đầu tháng 6, phát hiện tung tích Mai ở Sài Gòn, một tổ công tác lập tức vào xác minh. Một cán bộ Phòng cảnh sát truy nã cho hay, nhận dạng Mai không đơn giản, bởi hình dáng của hung thủ so với thời điểm phạm tội đã thay đổi hơn rất nhiều. Khuôn mặt từng trải của người gần 50 tuổi cũng khác thời 20 tuổi gây án.

Sau nhiều ngày chia nhau tiếp cận, theo dõi, cảnh sát khẳng định Lê Văn Công chính là Lê Đình Mai và ập tới bắt ông ta khi đang nhập nước đá cho một nhà hàng ở quận Tân Bình.

Ban đầu, nghi can nói công an đã bắt nhầm, tuy nhiên những bằng chứng về quá trình phạm tội, chi tiết vụ án 27 năm về trước được nêu ra đã khiến Mai phải nhận tội.

Trước khi bị di lý về Hà Tĩnh quy án, trước lời trăn trở chân thành, Mai được cảnh sát tạo điều kiện cho gặp tạm biệt vợ con.